Archive | 24/06/2011

Quan hệ bất chính với vợ

Tối hôm ấy, lớp tôi họp để kiểm điểm Khang. Theo anh Đại cán bộ quản lý học viên thì Khang đã vi phạm luật hôn nhân gia đình, suy thoái đạo đức, lập trường chính trị không vững vàng, làm xấu đi hình ảnh của người đảng viên, người cán bộ quản lý kinh tế tương lai, ảnh hưởng đến phong trào thi đua của toàn trường.
Anh Đại tới dự là để lái cuộc họp theo hướng chỉ đạo của trên. Thằng Lưu lớp trưởng chủ tọa cuộc họp. Thằng Khoa văn hay chữ tốt được cử làm thư ký.

Cũng nên nói qua về cái nơi chúng tôi đang theo học một chút. Đó là trường đào tạo cán bộ quản lý kinh tế của Bộ. Chúng tôi là những công nhân hoặc nhân viên phòng ban ở các đơn vị, nhà máy, xí nghiệp trong Bộ, văn hóa tốt nghiệp phổ thông, có thành tích, được cử về học. Sau ba năm sẽ ra trường, chúng tôi lại trở về để ngồi vào các vị trí trong bộ máy quản lý xí nghiệp. Lực lượng mới được đào tạo vừa là bổ sung, vừa là dần dần thay thế cho những bác làm việc đã lâu năm theo kiểu người nọ truyền kinh nghiệm cho người kia chứ không được đào tạo bài bản.
Tôi về trường, được biên chế cùng lớp với Khang. Anh lớn hơn tôi hai tuổi, lấy vợ cùng nhà máy, vừa sinh được cô con gái đầu lòng. Anh là người cởi mở, dễ gần và tốt tính. Anh hay giúp đỡ, tìm hiểu tâm tư hoàn cảnh của mọi người. Cả lớp đều quí anh. Là đảng viên, anh được giao làm lớp phó kiêm bí thư chi đoàn. Tôi thì làm tổ trưởng một tổ. Mỗi lần bầu ban chấp hành chi đoàn, bầu đại biểu đi dự đại hội cấp trên, bao giờ anh cũng được số phiếu cao nhất. Hàng ngày học với nhau, anh hay nhờ tôi giảng lại bài mà trên lớp anh chưa hiểu. Có lẽ vì thế, anh rất quí mến và quan tâm đến tôi. Thấy tôi có thành tích học tập, được Bộ tặng bằng khen, anh đề nghị với chi bộ đưa tôi vào diện đối tượng kết nạp của đảng.

Nội dung cuộc họp hôm nay chúng tôi đã biết từ trước. Gần đây, sau khi vợ Khang sinh con thì có tin từ nhà máy anh lan lên trường là hình như vợ anh đã mang thai trước khi hai người lấy nhau. Đảng ủy nhà trường liền cử cán bộ về thẩm tra. Họ làm việc với nhà máy, gặp gỡ những người có liên quan, tìm hiểu dư luận quần chúng. Cuối cùng thì đưa ra được kết luận thông tin trên là đúng và anh chính là cha của đứa trẻ. Họ tính từ lúc vợ chồng anh đăng ký kết hôn đến khi con bé được sinh ra chỉ có bảy tháng hai mươi ngày. Kể ra chỉ cần như thế rồi hỏi vợ chồng anh một câu là đủ kết luận, việc gì phải mất công điều tra kỹ về những mối quan hệ khác.
Nhưng người ta làm như vậy cũng là vì anh. Nếu chỉ là người “đổ vỏ”, là nạn nhân của sự lừa dối thì anh được trở thành vô tội. Đó là cách làm việc thận trọng để bảo vệ cán bộ, đảng viên.
Sau này, có người cho anh là dại. Giá anh bàn với vợ thống nhất khai rằng đứa bé không phải của anh, khi cưới nhau anh không hề biết vợ đã có thai với người khác thì anh thoát được kỷ luật. Còn trước dư luận, vợ chồng anh vẫn công nhận sự thật thì chẳng sợ mang tai tiếng. Tổ chức biết cũng không có bằng chứng. Người ta không thể truy bức về cha đứa bé. Nhưng với người khác, có thể ai đó sẽ làm như thế được, còn với anh, tôi biết nhân cách anh không cho phép.
Ở trường, tin vợ chồng anh “ăn cơm trước kẻng” lan dần ra khắp các lớp. Giậu đổ thì bìm leo. Nhiều đứa trước đây bám lấy anh, bây giờ thì tìm cách xa lánh. Thế vẫn còn hơn những đứa quay ngoắt lại phản anh. Đứa nào ghét anh thì hỉ hả ra mặt. Thằng Hùng vẽ anh với một cái thòng lọng lơ lửng trên đầu rồi chuyền cho nhau xem trong giờ học. Nhiều đứa thương anh nhưng cũng không dám gần gũi anh như trước. Anh trở thành cô độc trong cái tập thể lớp 32 người. Trên đường lên giảng đường, học viên ở các lớp khác trông thấy anh, chúng xì xào, chỉ trỏ. Chỉ có tôi và vài đứa nữa đối với anh vẫn bình thường. Nhưng tôi không dám an ủi sợ anh buồn thêm.

Thằng Lưu nêu tóm tắt khuyết điểm của Khang rồi hướng dẫn mọi người phát biểu, phân tích cái sai để anh nhận ra, đề nghị hình thức kỷ luật, tạo điều kiện cho anh phấn đấu trở thành con người tốt. Anh Đại gợi ý: Với khuyết điểm ấy, đồng chí Khang có còn xứng đáng là đảng viên, là cán bộ lớp, cán bộ đoàn không? Cán bộ, đảng viên như thế thì có lãnh đạo nổi quần chúng không?
Cả lớp im lặng. Đứa nọ nhìn đứa kia không ai muốn phát biểu trước. Không khí cuộc họp có vẻ nặng nề. Thằng Trung cũng vậy. Nó vốn là đứa hăng hái phát biểu nhất trong các cuộc họp thế mà giờ đây nó chỉ nhìn xung quanh thăm dò. Thằng này chuyên rủ tôi đi quán. Nó thường kéo theo cả những đứa mà nó đã trót nợ miệng. Mười lần thì thì chín lần nó lấy lý do phải về trước rồi để mặc tôi ở lại giải quyết hậu quả. Hôm nay chắc nó ngại nói vì Khang chính là người được chi bộ phân công dìu dắt nó vào Đảng.
Nhưng kìa, nó đã giơ tay đứng dậy. Nó không muốn ai tranh vị trí đầu tàu của nó:
– Chúng ta thật đau lòng trước sự tha hóa của đồng chí Khang. Đồng chí cố tình giấu giếm việc đã ăn nằm với cô ấy, lừa dối tổ chức để lấy giấy đăng ký kết hôn. Nếu phát hiện ra sớm, liệu tổ chức có đồng ý cho đồng chí lấy vợ không …
Mọi người dồn mắt vào nó ngạc nhiên. Hình như nó cũng đã thấy mình nói hớ liền lái sang ý khác:
– Thử hỏi xem, nếu ai cũng như thế thì xã hội loạn à. Tại sao đồng chí không cố nhịn thêm được mấy tháng nữa. Đồng chí cống hiến chưa được bao nhiêu mà đã đòi hưởng thụ …
Cả lớp cười rúc rích. Nó chờ phòng họp trật tự trở lại rồi tiếp:
– Tôi đề nghị tổ chức xét lại động cơ lấy vợ của đồng chí Khang. Có phải là đồng chí ấy chỉ nghĩ đến chuyện chơi bời, sau biết không thoát được mới buộc phải cưới? Yêu cầu đồng chí Khang nghiêm túc nhận khuyết điểm, thành khẩn khai báo trước tập thể, trước tổ chức …
Không khí cuộc họp đã sôi nổi hơn. Thằng Trung vừa dứt thì cái Nguyệt phó bí thư chi đoàn đứng dậy:
– Chúng ta phải thấy sự việc của đồng chí Khang là rất nghiêm trọng. Chưa có đăng ký kết hôn, đồng chí đã ngủ với người ta như vợ chồng, coi thường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đồng chí vi phạm nghiêm trọng Luật hôn nhân và gia đình đã đành nhưng hậu quả có thể sẽ khôn lường. Cũng may mà đồng chí không “bỏ của chạy lấy người” hoặc là không chạy được. Nếu đồng chí bỏ rơi người ta thì cả cuộc đời con gái của cô ấy coi như bỏ đi. Rồi một đứa bé, tương lai của xã hội sẽ trở thành không cha. Gánh nặng sẽ đè lên vai người phụ nữ. Nó ra đời không có cha thì ai là người nuôi dạy nó? Liệu nó có nên người không hay là trở thành kẻ bụi đời, thêm gánh nặng cho xã hội? …
Cái Nguyệt là người cùng nhà máy với Khang. Đã có lần anh kể cho tôi nghe chuyện tự nhiên người ta thấy bụng nó lùm lùm. Thằng người yêu trở mặt bảo chưa chắc cái thai ấy đã là của nó. Nó không dám bắt đền vì thằng này rất ba trợn, lại là công nhân thời vụ, chẳng có gì để mất. Mặt khác, khi ấy cái Nguyệt đang phấn đấu vào Đảng nên đành ngậm đắng nuốt cay vào bênh viện một mình để xóa dấu vết. Chuyện này ít người biết và người ta chỉ rỉ tai nhau. Nó căm thù thằng người yêu rồi căm thù luôn cả đàn ông, Nay có dịp, nó trút mối hận ấy lên đầu Khang, làm như chính anh đã hại đời con gái của nó.
Thằng Thìn, cùng tổ với Khang thì giàu óc tưởng tượng hơn:
– Tôi đề nghị tổ chức điều tra lại xem đồng chí Khang làm chuyện ấy có được sự đồng ý của cô kia không? Nếu đồng chí ép buộc cô ấy thì rõ ràng là đã phạm tội cưỡng dâm. Khi đó, cần truy tố đồng chí ấy ra pháp luật chứ không chỉ kiểm điểm như thế này. Nếu không tìm cách làm cho cô ấy chửa, liệu cô ấy có thèm lấy người có tư cách đạo đức như đồng chí làm chồng không?
Chúng nó nhao nhao phát biểu như người ta đấu địa chủ trong thời kỳ cải cách ruộng đất. Đứa thì cho rằng Khang đã biến chất, xuống cấp về đạo đức, làm giảm lòng tin của quần chúng vào đảng, đứa kết tội Khang làm mất điểm thi đua của lớp, đứa thì lại xót xa cho thân phận phụ nữ. Thẳng Hải còn nâng quan điểm cao hơn nữa. Nó cho rằng khuyết điểm của Khang đã làm suy yếu tập thể. Một tập thể nhỏ mà yếu thì làm cho tập thể lớn cũng yếu đi rồi cả xã hội yếu theo. Ai cũng như Khang thì lấy đâu ra sức mạnh để chiến thắng trong hai cuộc chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc. Việt Nam là tiền đồn của phe xã hội chủ nghĩa. Phe xã hội chủ nghĩa là thành trì của cách mạng thế giới có sứ mệnh canh giữ hòa bình cho nhân loại … Tôi tóm tắt như thế thôi chứ thực ra nó nói dài lắm. Nói tóm lại là nó dẫn dắt, lập luận để kết luận rằng Khang đã làm ảnh hưởng đến hòa bình thế giới.
Nói thêm một chút về thằng Hải. Thằng này học nghiệp vụ rất kém nhưng các môn chính trị lại giỏi, thường là được điểm cao nhất lớp. Nó hiểu nhanh, làm bài không sót một ý nào, chỉ mỗi tội là diễn đạt không thoát ý. Hôm thi môn triết học, tôi được ngồi cạnh nó. Đứa nào được ngồi cạnh nó cũng đều cho là mình gặp may và nghĩ ngay đến chuyện chép bài. Tôi vừa liếc sang bài nó vừa viết lia lịa. Khi trả bài, tôi được 9 mà bài của nó chỉ được 8. Nó tức lắm, đưa bài cho tôi: “Mày xem tao làm thế này mà thầy phê tao “chú mày diễn đạt lung tung”. Tôi xem lại rồi phá lên cười: “Giời ạ, thầy bảo chỗ này mày diễn đạt lủng củng đấy”.

Khang ngồi im lặng, cúi xuống vẻ chịu đựng. Tôi biết cũng có nhiều người thấy anh bị phê phán quá mức và vô lý nhưng không dám bênh vực. Mà có bênh cũng chẳng làm được gì cho anh. Kể cả cuộc họp hôm nay, nó cũng chỉ có ý nghĩa như là phát động phong trào quần chúng mà thôi. Khang là đảng viên, mọi việc đã được quyết định ở chi bộ.
Thằng Lưu, trước cuộc họp gọi riêng tôi ra gợi ý nội dung phát biểu. Thấy tôi đến lúc ấy vẫn không chịu nói gì, nó chỉ định:
– Yêu cầu đồng chí Minh cho biết ý kiến.
Tôi buộc phải đứng dậy. Không hiểu sao những gì thằng Lưu dặn trước tôi quên hết cả. Tôi bảo:
– Đồng chi Khang có khuyết điểm, điều đó đã rõ. Nhưng tôi đề nghị các đồng chí đánh giá đúng mức độ khuyết điểm của đồng chí ấy. Chúng ta không thể đặt ra những tình huống mà nó chưa xảy ra, cũng không nên nâng lên thành vấn đề gì to tát. Về phía đồng chí Khang, đồng chí cần phải có chính kiến. Nếu ai áp đặt cái gì mà đồng chí cũng nhận hết thì đó không phải là thái độ tích cực. Nhưng dù sao thì đồng chí cũng phải thừa nhận khuyết điểm của mình. Tôi thấy đồng chí ấy có một tội mà chúng ta cần làm rõ, đó là tội quan hệ bất chính với vợ.
Tôi nói đến đây, mấy đứa trừng mắt nhìn tôi vẻ tức tối, mấy đứa che miệng khúc khích, đứa nào không nhịn được thì cười phá lên. Sao lại cười? Tôi nói thế đúng quá còn gì. Tôi đang hăng, định nói tiếp thì anh Đại yêu cầu tôi ngồi xuống:
– Đồng chí Minh phát biểu như vậy là thiếu ý thức xây dựng. Một vấn đề nghiêm trọng như thế mà đồng chí dám biến nó thành trò đùa. Đề nghị chủ tọa cho kiểm điểm luôn đồng chí Minh.
Vậy là cuộc họp tạm tha cho Khang, xoay sang kiểm điểm tôi. Tôi bị kết tội là hữu khuynh, bản lĩnh chính trị kém, có thái độ chống đối tổ chức …
Tôi chẳng quan tâm mấy đến những lời buộc tội ấy. Tôi chỉ thắc mắc là hữu khuynh hay tả khuynh, ở cực nào cũng đều là thái quá nhưng sao chỉ thấy người ta chỉ chống hữu khuynh chứ chẳng chống tả khuynh bao giờ. Nghĩ thế thôi chứ làm sao tôi cãi lại được cả một tập thể mặc dù vừa khuyên Khang cần phải có chính kiến.
Cuối cùng thì sau cuộc họp hôm ấy có hai người bị kỷ luật. Khang bị khai trừ ra khỏi Đảng. Người ta tước chức lớp phó của anh giao cho thằng Trung. Thằng Hải làm phó bí thư chi đoàn để cái Nguyệt thay Khang làm bí thư. Thằng Thìn thì chuyển sang tổ tôi thay tôi làm tổ trưởng. Tất nhiên tôi cũng bị xóa tên trong danh sách đối tượng kết nạp của Đảng.
Trong bảng tổng kết cuối năm viết trên tờ giấy rô-ki (loại giấy chúng tôi vẫn dùng làm báo tường) treo ở phòng truyền thống có đủ tên 155 đứa học viên chúng tôi. Trong đó có điểm từng môn học, đánh giá lực học, thành tích hay kỷ luật của từng đứa. Dòng của Khang, phần kỷ luật ghi: “Quan hệ với người yêu có chửa trước”. Phần của tôi thì không thấy ghi kỷ luật, chắc là do tôi chỉ bị kỷ luật miệng nhưng mục khen thưởng thì để trống mặc dù tôi được bằng khen của Bộ và chưa ai tước bằng khen hay đòi lại phần thưởng của tôi cả. Tôi không băn khoăn gì. Thôi thì lấy công bù cho tội âu cũng là sự công bằng.

Nhân dịp kỷ niệm hai mươi năm ra trường, lớp tôi tổ chức một buổi họp mặt ở khu du lịch Quảng Bá. Mấy đứa công tác trong Sài Gòn cũng bay ra. Khi Khang đến, tất cả reo lên:
– A, ông quan hệ bất chính với vợ đây rồi.
Chúng tôi cười nghiêng ngả. Khang nét mặt rạng rỡ, bắt tay mọi người rất nồng nhiệt. Anh bây giờ đã là giám đốc. Tốt nghiệp xong trở về nhà máy, ba năm sau, anh lại vào Đảng rồi được đề bạt dần dần. Cô con gái anh được sinh ra trong giai đoạn đầy sóng gió ấy sau khi tốt nghiệp đại học ngoại ngữ thì nhận việc ở sân bay Nội Bài rồi lấy chồng trong ngành công an. Cái Nguyệt ra trường về lại nhà máy được Khang vun vén cho một cậu làm việc ở phòng kế hoạch. Cuộc sống gia đình của nó khá hạnh phúc. Vợ chồng nó có một cậu con trai mười lăm tuổi và cô con gái lên mười.
Những đứa khác, đứa lên giám đốc, đứa làm chuyên viên trên Bộ. Đứa lận đận nhất cũng đã trưởng phòng. Hầu hết đã có bằng đại học, vài đứa có bằng phó tiến sĩ.
Chúng tôi vừa nhâm nhi ly rượu, vừa nhớ về kỷ niệm xưa. Chuyện của Khang là đề tài sôi nổi hơn cả. Mọi người nhắc lại chỉ để vui với nhau mà thôi. Hai mươi năm đã trôi đi đủ cho người ta bỏ qua những chuyện buồn. Mặt khác, thời nào thì nhận thức ấy, mấy ai có được con mắt nhìn đi trước thời cuộc. Những hay dở, đúng sai rồi thời gian sẽ sàng lọc. Nhưng ai cũng nhớ về nó, một thời vất vả, gian khó cùng với bao nhiêu điều ấu trĩ nhưng đầy kỷ niệm.

TƯỜNG THỤY

Advertisements