Giới thiệu bài thơ NHỚ RỪNG của Thế Lữ

Mai Tú Ân 
Ta sống mãi trong tình thương nỗi nhớ,
Thủa tung hoành hống hách những ngày xưa.
Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già,
Với tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi,
Xin được giới thiệu bài thơ nổi tiếng Nhớ Rừng của Thế Lữ, nhưng trước hết xin giới thiệu về một con người mà tác giả của bài thơ này dâng tặng : Nguyễn Tường Tam. Đó chính là nhà văn nổi tiếng Nhất Linh (1906 – 1963), tác giả của Đoạn Tuyệt, Gánh Hàng Hoa, Người Quay Tơ…và là người sáng lập, người anh cả của Tự Lực Văn Đoàn, và cũng là người bảo trợ rất nhiều nhà văn nhà thơ trẻ, trong đó có tác giả Thế Lữ. Ông cũng là người anh ruột của hai nhà văn tài năng Hoàng Đạo và Thạch Lam.
Là một nhà văn rất có uy tín đương thời, Nguyễn Tường Tam đã tham gia chính trị, bị bắt bớ tù đầy nhiều lần. Ông là lãnh tụ của VN QDĐ và tham gia chính phủ đầu tiên của VNDCCH với vai trò Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao. Sau đó để phản đối Chủ Tịch Hồ Chí Minh ký Hịêp Ước sơ bộ 6/3/1946 ông từ nhiệm và lưu vong ở nước ngoài. Đệ nhất Cộng Hòa, ông đã tham gia vào cuộc đảo chính của Tướng Nguyễn Chánh Thi năm 1960. Đảo chính thất bại, ông vẫn được tại ngoại nhưng một ngày trước khi phải ra tòa vì tội trên, ông đã uống thuốc độc tự tử và để lại câu di ngôn nổi tiếng :
“Đời tôi để lịch sử xử. Tôi không chịu để ai xử tôi cả…”
Một nhà văn tài năng, nhưng cũng là một chiến sĩ sẵn sàng dấn thân khi nước nhà nguy biến. Một người anh cả của văn chương Việt Nam và một nhân cách lớn không thể phủ nhận trong làng văn chương Việt Nam, và cũng là một tấm gương cho những người cầm bút thế hệ sau. Không phải phải ngẫu nhiên khi nhà thơ Thế Lữ đã tặng ông bài thơ Nhớ Rừng đầy khí phách này…
Chúng ta hãy trở về với bài thơ Nhớ Rừng….
Với một khẩu khí mạnh mẽ của một bài thơ chiến đấu, với sức mạnh cuồn cuộn và phong thái đầy uy lực của thể thơ này, những lại cũng tràn ngập cảm xúc, với giai điệu và lời thơ đầy tinh tế nói về một con Hổ,nhưng lại đẫm chất Người đầy tình cảm của một bài thơ mới trong phong trào thơ mới.
Bài thơ này đã đem đến cho độc giả yêu thơ lúc nó mới ra đời (1936) cho đến người yêu thơ bây giờ những cảm xúc trào dâng, qua những vần thơ sang sảng, những câu thơ gai rợn người khi đọc lên. Những câu thơ cảm thán thật ấn tượng mà cho dù có bóc tách riêng ra thì nó vẫn cứ hay, nhưng trong bài thơ này lại toàn là những câu thơ hay, chen chúc với những câu thơ tuyệt hay tràn ngập cả hồn thơ của những người yêu thơ mọi thời. Những câu thơ khéo léo, tinh tế cùng cách bỏ chữ đắc địa không có chỗ chê trong một vần điệu thoáng đạt, lúc trầm lúc bổng theo tính cách nhân vật vật thật hoàn hảo. Các tính từ mô tả tính cách nước đôi lẫn lộn ẩn giấu giữa Người và Hổ, để đẩy tính chất anh hùng lên cao.
Thủ pháp mượn Vật để tạo Anh Hùng của thi sĩ Thế Lữ tuy không mới nhưng ông đã đưa đẩy bài thơ theo một lối riêng không giống ai, thậm chí cũng không giống cả ông nữa khiến bài thơ xuất thần mãi không dứt. Các bạn hẳn ai cũng đọc, cũng thuộc chút ít bài thơ này đều có cảm giác chưa cất tiếng đọc lên thì đã nghe tiếng rừng xanh kêu như thét khi nghe tiếng Luận Anh Hùng của những anh hùng rừng xanh. Cả bài thơ là sự tiếc nuối rừng xanh mênh mông, sự chê bai thành thị gian hùng, nhỏ bé. Ngôn từ ngồn ngộn, dày đăc các từ ngữ mô tả tâm lý, hay miêu tả về nhân vật cứ ngút ngàn đổ xô ra, khiến thủ pháp hình tượng hóa nhân vật rất tự nhiên và không hề khiên cưỡng. Thế Lữ đã biến tấu nhân vật của ông thật tài tình, tính ẩn dụ thâm hậu và ngôn từ đắc địa đầy chất thơ trong một bài thơ gồm toàn những câu thơ gọt rũa, chau chuốt, mà đôi khi hơi bóng bẩy quá, đã đưa người đọc chúng ta cũng muốn như xuất thần theo bài thơ cùng tác giả.
Cho dù ví von là con vật nhưng bài thơ đã nâng tầm nhân vật một cách công rất tự nhiên của một Con Người và Con Hổ. Bài thơ ngông nghênh, ngạo nghễ, ngang tàng.pha một chút cay đắng, một chút niềm uất hận cùng một nỗi niềm tiếc nuối mãi rừng xanh khôn nguôi. Bài thơ không phải chỉ của loài hổ, mà là của một con người, mà phải là một con người anh hùng mã thượng của những ngày xưa tươi đẹp. Trong một bối cảnh tiếc nhớ mãi xưa, thì cho dù sa cơ thất thế, nhưng nhân vật không bao giờ đánh mất đi cái khí phách đã tạo nên chất anh hùng đó. Bài thơ có tính cách hiệu triệu cao, và khiến cho những người yêu thể thơ hào hùng mạnh mẽ rất yêu thích. Bài thơ đầy cá tính này đã được các tay CM lăn lộn tù đầy cùng các tay giang hồ hảo hán ăn cơm tù nhiều hơn cơm đời rất yêu thích và tôn lên làm Thơ Tổ của nghề….
Các bạn hãy cùng tôi đọc bài thơ này. Hãy đọc, hãy cảm nhận từng câu chữ trong bài thơ chan chát khí phách này, thì rất có thể bạn đã có những giai điệu tinh túy đầy chất nhac hòa quyện vào mình rồi. Càng đọc thì theo thời gian, những giai điệu thơ mạnh mẽ này cứ thấm đẫm vào máu thịt mình, và để cho dòng máu anh hùng của bài thơ cuồn cuộn chảy trong bạn, trong tôi và khiến cho chúng ta trở nên mạnh mẽ và không bao giờ khuất phục trong bất cứ hoàn cảnh nào. Ai cũng đã đọc, đã thuộc không nhiều thì ít bài thơ, nhưng hãy đọc nữa, đọc lớn lên giữa một vũ trụ mênh mông bạt ngàn chung quanh ta, để mỗi lần đọc chúng ta như khám phá lại tiềm năng của bản thân mình, làm nóng lại dòng máu anh hùng đang cuồn cuộc chảy trong chính con người của mình…
Không thể không công nhận khi bài thơ này được những người yêu thơ gọi là Bài Thơ Không Phải Thơ Tình Hay Nhất trong lịch sử thi ca Việt Nam…
MTA
———————
NHỚ RỪNG
(Lời con Hổ trong vườn Bách thú,
Tặng Nguyễn Tường Tam)
Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt,
Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua.
Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ,
Giương mắt bé diễu oai linh rừng thẳm,
Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm,
Để làm trò lạ mắt, thứ đồ chơi.
Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi,
Với cặp báo chuồng bên vô tư lự.
Ta sống mãi trong tình thương nỗi nhớ,
Thủa tung hoành hống hách những ngày xưa.
Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già,
Với tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi,
Với khi thét khúc trường ca dữ dội,
Ta bước chân lên, dõng dạc, đường hoàng,
Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng,
Vờn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc.
Trong hang tối, mắt thần khi đã quắc,
Là khiến cho mọi vật đều im hơi,
Ta biết ta chúa tể của muôn loài
Giữa chốn thảo hoa không tên, không tuổi.
Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối,
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn,
Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng.
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
– Than ôi! thời oanh liệt nay còn đâu?
Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu,
Ghét những cảnh không đời nào thay đổi,
Những cảnh sửa sang, tầm thường, giả dối:
Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng;
Giải nước đen giả suối, chẳng thông dòng
Len dưới nách những mô gò thấp kém;
Dăm vừng lá hiền lành không bí hiểm,
Cũng học đòi bắt chước vẻ hoang vu
Của chốn ngàn năm cao cả âm u.
Hỡi oai linh, cảnh nước non hùng vĩ!
Là nơi giống hùm thiêng ta ngự trị.
Nơi thênh thang ta vùng vẫy ngày xưa
Nơi ta không còn được thấy bao giờ
Có biết chăng trong những ngày ngao ngán,
Ta đương theo giấc mộng ngàn to lớn
Để hồn ta phảng phất được gần ngươi,
– Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!
(1936)
THẾ LỮ
Advertisements

One thought on “Giới thiệu bài thơ NHỚ RỪNG của Thế Lữ

  1. ………………………………………………………
    Những cảnh sửa sang , tầm thường , giả dối :
    Hoa chăm , cỏ xén , lối phẳng , cây trồng ;
    Giải nước đen giả suối , chẳng thông dòng .
    Len dưới nách những mô gò thấp kém ;
    Dăm lá vừng lá hiền lành không bí hiểm ,
    Cũng học đòi bắt chước vẻ hoang vu

    Nghĩa bóng thì các bạn đã bắt được nó rồi . Nên tôi thích được nhìn cái hình tượng trong nghĩa đen .
    Thứ nhất . Nhà sàn , ao cá , thảm cỏ nơi bác ở rơi vào trường hợp nầy .
    Năm trước tôi có còm về thành phố Nha Trang . Khoảng mười năm về trước , thế giới bình chọn vịnh Nha Trang là một trong hai mươi chín vịnh đẹp nhất trên thế giới . Nhưng vài năm sau đó , tờ báo về điạ lý là National Geographic bình chọn bải biển Nha Trang xấu nhất thế giới . Vì văn hoá lột xác từ ” Bao cấp ” tiến lên ” Kinh tế thị trường ” , ví như từ khỉ tiến hoá thành người hơi vội chăng ? Nên National Geograpic chê bải biển Nha Trang xấu , vì bao bọc bải biển là toàn xi măng trong Hotel và Resort , điều như Thế Lử đã chê ở mấy câu thơ tôi trích xuống ở trên !
    Tôi có ghé Nha Trang , người ta bảo tôi đi cáp treo ra đảo để xem khách sạn năm sao Vinpearl . Tôi nói không , tôi đi ngược về hướng tây để tìm chút ” Lá hiền lành và bí hiểm ” . Tôi đi ngược về hướng bắc , nơi chưa có ” Hoa chăm , cỏ xén …” núi biển ở Đại Lảnh* cũng để tìm được cái đẹp nguyên sơ như Thế Lữ đã nói đến .
    Thế Lữ , qua bài thơ nầy , như tác giả nói là ” Bài Thơ Không Phải Thơ Tình Hay Nhất ” , với tôi là trong cả nghĩa đen . Thế nhưng , các ngài lảnh đạo thì chỉ biết ” Len dưới nách những mô gò thấp kém ” . Dù các ngài ai cũng có bằng tiến sĩ , giáo sư . Nhưng họ lại thích ngồi ở các cái resort vì lòng họ cũng như môi trường chung quanh đều ” Tầm thường , giả dối ” .
    Để thư giản cuối tuần , tôi xin trích vài câu thơ của Bùi Giáng về cái không ” Thấp kém ” nầy :

    Anh lùa bò vào đồi sim trái chín
    Cho bò ăn cỏ giữa rừng sim
    Anh nhìn lên trời xanh đỏ chín
    Anh ngó bốn bề cây lá gió rung rinh
    Anh nằm xuống để nhìn lên cho thỏa
    Anh thấy lòng mở rộng đón trời xanh
    Chim ngây ngất vào trong đôi mắt lả
    Anh lim dim cho chết lịm hồn mình

    ( Bài thơ nầy BG về chăn bò , sau khi lên chiến khu 3 (?) để kháng chiến . Chưa đầy một tuần ông bỏ về . Ghé Huế định ghi danh học đại học , nhưng thấy tên các vị giáo sư ở đại học nầy theo CS . Nên ông bỏ về quê để chăn bò . Thời trẻ hơn ông có chăn dê , xin được trích vài câu không ” Tầm thường , giả dối ” :

    Chiều đã xuống em đà no nê chắc
    Huýt tù và ! em xúm xít lại anh đeo cho
    Mỗi chúng em mỗi vòng mây mỗi sắc
    Lại mau đây ! to nhỏ cổ anh so

    ̀ Nầy em Đen chiếc vòng vàng tươi lắm
    Này em Vàng chiếc trắng há mờ đâu
    Này em Trắng chiếc hồng càng lóng lánh
    Này em Hoa Cà hỡi ! chiếc nâu

    Ngẩng đầu lên ! dê ơi anh thong thả
    Đeo vòng vào em nghển cổ cong xinh
    Ngẩng đầu lên ! đâu lòng anh vàng đá
    Gửi gấm vào vòng mây nhuộm tơ duyên

    (*) Bải biển Đại Lảnh bây giờ chắc đã ” Tầm thường , giả dối

    TB: Bố Thụy còn nhớ hai câu thơ cũng của Bùi Giáng , làm để theo yêu cầu của hai cán bộ 4T là Thu Ba và Thu Bồn không ?
    Thu Ba ngồi cạnh Thu Bồn
    Thu Bồn thích qúa sờ L Thu Ba
    Hihihi….

Đã đóng bình luận.