Chỉ ‘sai quy trình’ mà không xử lý hình sự: Bộ Công thương có bao che Thủy điện Hố Hô xả lũ giết dân? *

Thủy điện Hố Hô xả nước sai quy trình

Ông Đinh Hữu Tân, Bí thư Huyện ủy Hương Khê, bức xúc nói việc xả lũ hệ trọng liên quan đến tính mạng con người sao chỉ có thể nhắn tin báo. Ảnh: ĐL

Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng khẳng định: Theo quy trình, việc xả lũ qua tràn đáng ra xả ít hơn lưu lượng lũ về.

“Thủy điện Hố Hô đã có nhiều thiếu sót như công tác kiểm tra đảm bảo an toàn công trình chưa được thực hiện tốt, chưa tổ chức diễn tập di dời dân, chưa có bản đồ vùng xả lũ hạ du, chưa thực hiện triệt để quy trình vận hành hồ chứa…”.

Ngày 18-10, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng đã nhấn mạnh như trên khi cùng đoàn công tác làm việc với lãnh đạo huyện Hương Khê (Hà Tĩnh).

Thông báo quá trễ

Tại buổi làm việc, ông Đỗ Đức Quân, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Năng lượng, Bộ Công Thương, cho biết từ chiều 14-10 đến tối thì lũ về nhanh và đột ngột. Chỉ năm tiếng đồng hồ lũ tăng gấp bốn lần. Lúc 18 giờ 30 chiều 14-10, nhà máy xả tràn tự do là do xuất hiện sự cố bất ngờ khi trên vai phải đập bị sạt trượt đất. Việc xả này không được hay lắm nhưng mặt an toàn thì chấp nhận được.

Trong khi đó, ông Đinh Hữu Tân, Bí thư Huyện ủy Hương Khê, nhấn mạnh: “Với góc độ người đứng đầu ở huyện, tôi thấy việc phối hợp chưa tốt dẫn đến trách nhiệm hai bên. Một là trách nhiệm địa phương trong việc giám sát, chỉ đạo điều hành…

Thứ hai là thông báo của nhà máy. Cái giấy xanh xanh này đến giờ tôi mới nhận được (ông Tân đưa giấy thông báo lên). Tôi giờ mới nhìn thấy đây này. Cái thông báo số 10 này chỉ điều hành trong phạm vi ngày 12-10 thôi, còn yếu tố phòng tránh lụt bão phải là ngày 12 đến 16-10 thì nó lại không phải”.

Việc hệ trọng sao lại chỉ “nhắn tin báo xả lũ”

Ông Đinh Hữu Tân nói tiếp: “Phía nhà máy nói sạt lở đất nên mở hết cửa xả lũ hết cỡ 1.800 m3/giây là việc đương nhiên. Tôi nói nếu không làm được tràn phụ thì phải thống nhất một nguyên tắc là phải xả trước khi lũ đến để đảm bảo an toàn. Xả 1.800 m3/giây là phải xả trước đó chứ không phải chờ đến tối 14-10 mới xả. Như vậy chỉ là an toàn cho đập thôi. Rõ ràng xả lũ khiến thiệt hại cho dân”.

“Ở đây không biết các đồng chí chủ tịch xã có nhận được thông tin gì thông báo xả lũ từ ngày 12 đến 16-10, đặc biệt là đêm 14-10 xả như thế nào không? Hôm họp, có đồng chí nói với tôi là có nhắn tin. Trời ơi, việc hệ trọng liên quan đến tính mạng con người sao chỉ có thể nhắn tin như vậy được?” – ông Tân bức xúc.

Rút kinh nghiệm thủy điện Hố Hô

Sau khi nghe các ý kiến, Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng khẳng định các quy trình xả lũ của hồ chứa đã không được thực hiện một cách đầy đủ và nghiêm ngặt theo các quy trình hồ chứa.

Ông Vượng rút kinh nghiệm: “Đối với Nhà máy Hố Hô, công tác kiểm tra đảm bảo an toàn công trình chưa được thực hiện tốt. Chúng ta chưa phát hiện kịp thời nguy cơ sạt lở ở vai phải đập thủy điện. Khi bị sạt thì lại xả ở mức tối đa. Việc xả lũ qua tràn, theo quy trình trong trường hợp đó đáng ra xả ít hơn lưu lượng lũ về. Ở đây các đồng chí giải thích trước nguy cơ sạt lở gây mất an toàn cho công trình nên phải mở cửa tràn tối đa. Đây là lý do thôi”.

Ông Hoàng Quốc Vượng nêu rõ: “Nhà máy chưa chấp hành triệt để quy trình vận hành hồ chứa. Nó thể hiện rất cụ thể như anh Tân đã nói. Đáng lẽ trong trường hợp khẩn cấp chúng ta phải báo cáo lên chủ tịch, trưởng Ban Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn của tỉnh, báo cáo ra Bộ Công Thương rồi gọi điện thoại trực tiếp cho tất cả phó chủ tịch huyện, chủ tịch xã để trao đổi nhằm kịp xử lý tình huống này”.

Giúp dân nhanh chóng khắc phục hậu quả

Tôi yêu cầu Tổng Công ty Điện lực miền Bắc, thủy điện Hố Bốn (chủ đầu tư) phối hợp với địa phương hỗ trợ, giúp đỡ cho người dân khắc phục một cách nhanh nhất những thiệt hại do mưa, lũ gây ra.

Địa phương và lãnh đạo Nhà máy thủy điện Hố Hô phải có quy chế phối hợp để làm sao khi có xả lũ khẩn cấp thì người dân ở các xã hạ du biết được. Đối với Tổng cục Năng lượng, tôi đề nghị phải rà soát, nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy trình vận hành hồ chứa.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng

Theo Đắc Lam

Pháp luật TPHCM

Chuyên gia nói gì về việc xả lũ, dìm dân trong đêm?

Vietnamnet

Hội Đập lớn từng kiến nghị với Hà Tĩnh cử cán bộ giám sát việc nhà máy thủy điện Hố Hô xả lũ từ năm 2006.

Kỹ sư cao cấp Hoàng Xuân Hồng, Trưởng Ban Khoa học công nghệ, Hội Đập lớn và phát triển nguồn nước Việt Nam trao đổi với VietNamNet.

Theo ông, thời điểm năm 2006, nhà máy thủy điện Hố Hô còn đang xây dựng, Hội Đập lớn đã có văn bản gửi UBND huyện Hương Khê, UBND tỉnh Hà Tĩnh, Sở Nông nghiệp tỉnh Hà Tĩnh cảnh báo những vấn đề của dự án.

Thủy điện Hố Hô xả lũ. Ảnh: Thiện Lương

“Chúng tôi cảnh báo chính quyền tỉnh Hà Tĩnh cần phải lưu ý đối với hạ lưu vì đây là thủy điện tư nhân nên vì quyền lợi có thể họ sẽ không tuân thủ theo quy trình xả lũ. Do đó, vào mùa lũ phải có người của cơ quan chuyên môn của Sở NN, của huyện Hương Khê lên tận nhà máy để giám sát.

Một số nội dung kiến nghị liên quan tới cấu tạo địa chất vì cấu tạo khu vực đó đi theo hướng hạ lưu, tôi lo sợ có thể xảy ra trượt đập” – ông Hoàng Xuân Hồng nói.

“Một năm sau, năm 2007, thì xảy ra sự cố. Thời điểm đó, cửa xả của nhà máy đã lắp xong nhưng chưa đóng mở được. Nước tràn ra cả cửa tràn khiến cả nhà máy bị ngập, thiệt hại rất nặng”.

Về sự việc thủy điện Hố Hô xả lũ gây ngập bất ngờ cho Hà Tĩnh những ngày qua, dưới góc độ chuyên gia, ông Hoàng Xuân Hồng cho hay: “Thủy điện Hố Hô dung tích rất bé, có hơn 30 triệu m3 nước. Việc xả lũ của nó không thể nói ảnh hưởng lớn tới lũ hạ du được. Mặt khác, lượng nước trên thượng nguồn Hố Hô là rất lớn, bao gồm cả lưu vực sông Ngàn Sâu. Nhưng hồ chứa nước lại rất bé, cho nên Hố Hô, theo tôi không phải là nguyên nhân trực tiếp gây lũ hạ lưu”.

Xả lũ không đúng quy trình còn bị đi tù

Vấn đề dư luận đang quan tâm, đó là xem xét trách nhiệm của các nhà máy thủy điện khi xả lũ bất ngờ khiến người dân, chính quyền không kịp trở tay, ông Hoàng Xuân Hồng nói: không chỉ phải đền bù, thậm chí còn phải xem xét trách nhiệm pháp lý.

Ông Hoàng Xuân Hồng. Ảnh: Kiên Trung

Ông Hồng nêu quan điểm, việc không có trạm thủy văn ngắn hạn tại khu vực Hương Khê (Hà Tĩnh) cũng là khó khăn để cảnh báo nguy cơ lũ khi có mưa lớn đột xuất.

“Nếu xả lũ sai quy trình thì người ta phải đền bù, chứ còn đúng quy trình thì không thể quy trách nhiệm được – bởi đó là do thiên nhiên chứ không phải do họ. Đấy là nguyên tắc chung.

Quy trình không bao giờ làm hư hại đến hạ lưu, ví dụ như các nhà máy thủy điện lớn, tất cả các quy trình xả lũ chỉ bảo vệ hạ lưu. Cho nên, người ta luôn làm đúng quy trình vì nếu họ làm sai thì họ phải chịu trách nhiệm, có thể bị đi tù” – ông Hồng phân tích.

Trước đó, thông tin từ UBND huyện Hương Khê, việc thuỷ điện Hố Hô xả lũ ồ ạt với lưu lượng 1.800 m3/giây trong 4 giờ kèm theo mưa lớn khiến mực nước lên rất nhanh. Nhiều người dân không kịp trở tay.

Theo phương án đã được phê duyệt, “trước khi xả, nhà máy sẽ thông báo bằng văn bản trước 2 ngày cho UBND tỉnh Hà Tĩnh, Ban chỉ huy Phòng chống lụt bão – Tìm kiếm cứu nạn tỉnh, UBND huyện Hương Khê, UBND các xã có liên quan”, ông Lê Ngọc Huấn, chủ tịch huyện Hương Khê nói.

Tuy nhiên, theo ông Huấn, UBND huyện không nhận được thông báo bằng văn bản nào của nhà máy về việc xả lũ, lưu lượng, thời gian để cảnh báo.

Trong khi đó, ông Vũ Mạnh Hùng, Giám đốc nhà máy thủy điện Hố Hô, cho rằng việc xả lũ là đúng quy trình.

Kiên Trung

——————

* Tựa đề do VNTB đặt